Прэміяй Сахарава сёлета ўганаравалі Міжнародны Крымінальны Суд
Гэты суд асуджае да зняволення ваенных злачынцаў, выдаў ордар на арышт Пуціна, раследуе генацыд палестынцаў
22 кастрычніка 2026 было абвешчана, што лаўрэатам прэміі імя Сахарава стаў Міжнародны Крымінальны Суд. За перыяд свайго існавання (з 2002 года) гэты суд паспеў асудзіць некалькі ваенных злачынцаў, а таксама адказных за злачынствы супраць чалавечнасці.
Нагадаем, што Міжнародны Крымінальны Суд за апошнія гады:
абвясціў у вышук Уладзіміра Пуціна ў межах справы аб вывазе (выкраданні) дзяцей з акупаваных тэрыторый Украіны
выдаў ордар на арышт вярхоўнага лідара Талібана ды міністра юстыцыі Афганістана ў 2025 годзе
выдаў ордар на арышт прэм'ер-міністра Ізраіля Нетаньяху і былога міністра абароны Ізраіля Галанта з-за прыкмет генацыду ў дачыненні да палестынцаў
абвясціў у вышук Радрыга Дутэртэ за тое, што ў 2011-2019 гадах, калі той быў прэзідэнтам Філіпін ды мэрам горада Давао, вёў «вайну супраць наркотыкаў» пры дапамозе масавых забойстваў, катаванняў і згвалтаванняў (і ўсе гэтыя рэчы з-за іх маштабу можна аднесці да злачынстваў супраць чалавечнасці). Дутэртэ на дадзены момант пад вартай, яго справу пачнуць разглядаць 30.11.2026
Што гэта за прэмія і хто выбірае пераможцаў
Прэміяй Сахарава адзначаюцца асобы ці арганізацыі, якія зрабілі ўнёсак у абарону правоў чалавека, бароняць свабоду слова. Доўгі спіс кандыдатаў на прэмію фармуе Еўрапарламент — заканадаўчы ворган Еўразвязу. Таксама частка Еўрапарламента выбірае пераможцу.
За час існавання прэміі ёй неаднаразова адзначалі людзей і суполкі з Беларусі
Так, у 2020 годзе пераможцамі стала «беларуская апазіцыя» (сярод яе прадстаўнікоў пералічваліся Алесь Бяляцкі, Святлана Ціханоўская, Сяргей Ціханоўскі і некаторыя іншыя)
У 2025 годзе адным з 2 пераможцаў стаў Анджэй Пачобут — актывіст польскай меншасці ў Беларусі
У 2006 годзе пераможцам быў Аляксандр Мілінкевіч — беларускі апазіцыйны палітык
У 2004 годзе пераможцай стала Беларуская Асацыяцыя Журналістаў — арганізацыя, якая займаецца абаронай журналістаў незалежных медыя, абаронай свабоды слова
Увогуле пераможцы і фіналісты гэтай прэміі нярэдка з'яўляюцца яскравымі прадстаўнікамі праваабарончага ці актывісцкага руху. Па іх можна вывучаць, з якімі праблемамі і выклікамі змагаюцца людзі ў розных кутах свету.
Так, у 2005 годзе сярод пераможцаў аказаліся «Жанчыны ў белым» з Кубы — жонкі і сваячкі мясцовых палітвязняў, якія штонядзелю на знак пратэсту выходзілі ў белай вопратцы на імшы. За гэта жанчын перыядычна затрымлівалі. А іх блізкія мужчыны асуджаны на тэрміны аж да 28 гадоў за «прыналежнасць да нелегальных арганізацый», «супрацоўніцтва з замежнымі медыямі» і атрыманне грошай з ЗША.
Дзейнасць жа сёлетняга пераможцы прэміі, Міжнароднага Крымінальнага Суду, падабаецца не ўсім. Так, улады ЗША крытыкавалі ордар на арышт Нетаньяху ды раследванні паводзінаў жаўнераў ЗША ў Афганістане. 2 тыдні таму ЗША ўвялі санкцыі супраць Міжнароднага Крымінальнага Суду.